Rubel rosyjski, RUB. Wszystko o walucie Rosji

Rosja z pewnością nie posiada takiej politycznej i gospodarczej pozycji, jakiej życzyliby sobie jej przywódcy. Tym niemniej, jest to kraj rozdający karty na arenie międzynarodowej, który pod względem wielkości gospodarki lokuje się na 12 miejscu (m.in. przed Hiszpanią, Australią oraz Meksykiem). Warto również pamiętać o wymianie handlowej pomiędzy Rosją i Polską, która rozwija się pomimo napięć politycznych. Od wschodniego sąsiada importujemy około 6% wszystkich towarów. Ważniejszym partnerem gospodarczym Polski pod względem importu są tylko Niemcy oraz Chiny. Rosja ma też dość znaczący udział w wartości polskiego eksportu (ok. 3%). Właśnie dlatego wiele polskich firm jest zainteresowanych kursem rubla rosyjskiego (RUB). Z myślą o tych przedsiębiorcach i wszystkich osobach, które bliżej chcą poznać rosyjską walutę, przygotowaliśmy nasz opis.

Rubel rosyjski – symbol oraz podział waluty

Wiele osób korzystających ze stacjonarnych lub internetowych kantorów, kojarzy symbol rubla rosyjskiego w międzynarodowym formacie ISO (RUB). Ten symbol często gości bowiem w tabelach kursowych.

Polacy znacznie rzadziej widzą natomiast symbol rubla pisany w cyrylicy „руб” albo nowy międzynarodowy symbol „₽”, który został wprowadzony pod koniec 2013 r. Dwie poziome kreski na rosyjskiej literze „P”, miały symbolizować stabilność kursu rubla. Szybko okazało się jednak, że ta symbolika jest bardzo daleka od walutowej rzeczywistości.

W Polsce nazwa rubel jest powszechnie kojarzona z Rosją, ale niewiele osób zna jej pochodzenie. Warto wiedzieć, że nazwa „rubel” ma bezpośrednie powiązanie z rosyjskim czasownikiem „odcinać”. Wynika to z faktu, że w średniowieczu na terenie zachodniej Rosji srebrne sztabki stanowiły specyficzny rodzaj waluty kruszcowej. Takie sztabki zwane „grivnami” (grzywnami) czasem posiadały cztery linie oznaczające możliwość podziału na cztery srebrne ruble. Ze względu na takie rozwiązanie, rubel stanowił również jednostkę wagi kruszcu. Więcej o historii rubla napiszemy w kolejnym rozdziale naszego opracowania.

Warto wiedzieć, że nazwa podjednostki rosyjskiego rubla (kopiejki – symbol коп./к.) również ma historyczną etymologię. Nazwa kopiejki pochodzi od potocznego określenia drobnej monety (diengi), którą w 1534 r. zaczęto wybijać w okolicach Nowogrodu Wielkiego i Pskowa. Wspomniana moneta na swoim awersie przedstawiała jeźdźca z kopią (kopijnika). Właśnie od nazwy broni pochodzi określenie „kopiejka”, które później przylgnęło do drobnych monet używanych na terenie dzisiejszej Rosji. Warto wiedzieć, że podział rosyjskiego rubla na 100 kopiejek, funkcjonuje już od 1704 r. Wprowadzenie kopiejki jako dziesiętnej podjednostki rubla było elementem reform przeprowadzanych przez Piotra Wielkiego. Co ciekawe, Rosjanie jako pierwsi na świecie zdecymalizowali swój system monetarny. W Wielkiej Brytanii na podobny krok zdecydowano się dopiero w 1971 r.

Dowiedz się więcej o historii funta brytyjskiego >

Monety rublowe

Obecnie w portfelach Rosjan można znaleźć nie tylko „kopiejkowe” monety. Na terenie Federacji Rosyjskiej, w obiegu znajdują się następujące metalowe pieniądze:

  • 1 kopiejka
  • 5 kopiejek
  • 10 kopiejek
  • 50 kopiejek
  • 1 rubel
  • 2 ruble
  • 5 rubli
  • 10 rubli

Na przedstawionych poniżej monetach z aktualnej serii (emisja od 1998 r.), można znaleźć:

  • roślinne ornamenty oraz nominał (rewers)
  • wizerunek Św. Jerzego zabijającego smoka (awers monet o nominale 1 kopiejka, 5 kopiejek, 10 kopiejek, 50 kopiejek)
  • dwugłowego orła bez korony (emblemat rosyjskiego bank centralnego) albo herb Federacji Rosyjskiej (awers monet o nominale 1 rubla, 2 rubli, 5 rubli oraz 10 rubli)

Warto dodać, że herb Rosji pojawił się na awersie monet „rublowych” z najnowszej emisji (2016 r.). W obiegu znacznie łatwiej można spotkać monety 1 RUB, 2 RUB, 5 RUB i 10 RUB z emblematem Centralnego Banku Rosji.

 Rubel rosyjski

Aktualne rosyjskie banknoty zostały przedstawione na kolejnej grafice. Po jej obejrzeniu nietrudno dostrzec ciekawą sytuację. Mowa o występowaniu tych samych nominałów w formie monety i banknotu. W przypadku rosyjskich pieniędzy, zdublowane zostały nominały 5 rubli oraz 10 rubli. Ze względu na zaprzestanie dalszej emisji banknotów o najniższym nominale (5 RUB i 10 RUB) w obiegu częściej można spotkać odpowiadające im monety.

Wymień RUBle w kantorze internetowym

Wyślij RUBle transferem walutowym

Banknoty rubla, RUB

Banknoty o nominale 5 RUB i 10 RUB, podobnie jak ich bardziej wartościowe odpowiedniki, przedstawiają charakterystyczne elementy rosyjskiej architektury:

  • 5 rubli (banknot emitowany w latach 1998 – 2001) – Pomnik Tysiąclecia Rosji i mur Kremla Nowogrodzkiego
  • 10 rubli (banknot emitowany w latach 1998 – 2010) – most nad Jenisejem w Krasnojarsku, Kaplicę Św. Paraskiewy w Krasnojarsku, Krasnojarską Elektrownię Wodną,
  • 50 rubli (banknot nadal emitowany) – Twierdzę Petropawłowską i Budynek Giełdy w Sankt Petersburgu
  • 100 rubli (banknot nadal emitowany) – Teatr Bolszoj oraz kwadrygę na jego portyku
  • 500 rubli (banknot nadal emitowany) – Pomnik Piotra Wielkiego w Archangielsku i port w Archangielsku oraz Monastyr Sołowiecki
  • 1000 rubli (banknot nadal emitowany) – Pomnik Jarosława I Mądrego w Jarosławiu, Kaplicę Matki Boskiej Kazańskiej w Jarosławiu i Cerkiew św. Jana Chrzciciela w Jarosławiu
  • 5000 rubli (banknot nadal emitowany) – Pomnik Mikołaja Muravyova – Amurskiego w Chabarowsku i Most Chabarowski

Warto dodać, że na koniec 2017 r. Centralny Bank Rosji planuje emisję dwóch nowych banknotów (200 RUB i 2000 RUB). Nie znamy jeszcze dokładnych wzorów tych pieniędzy, ale wiadomo już, jakie elementy architektury się na nich znajda. Banknot dwusturublowy będzie przedstawiał ruiny Chersonezu oraz Pomnik Zatopionych Statków w Sewastopolu. Na większym nominale (2000 RUB) znajdzie się Kosmodrom Wostocznyj oraz nowy most prowadzący na Wyspę Rosyjską. Co ciekawe, te elementy architektury zostały wybrane podczas głosowania rosyjskich internautów (organizowanego przez Centralny Bank Rosji). Emisja banknotu 200 RUB nawiązującego do terytorium Krymu, z pewnością będzie miała podtekst polityczny.

Rubel rosyjski

Historia rubla, RUB

O najstarszej historii rubla (związanej ze srebrnymi sztabkami), wspomnieliśmy już w poprzednim rozdziale. W ramach uzupełnienia warto dodać, że „rublowe” okrągłe monety nie istniały aż do czasów reformy monetarnej Piotra Wielkiego z 1704 roku. Wcześniej rubel był jedynie jednostką rozliczeniową wskazującą na wagę kruszcu. W 1534 r. określono, że na jednego rubla będzie się składać 100 nowogrodzkich deng, czyli wspomnianych już monet z wizerunkiem kopijnika (potocznie nazywanych kopiejkami).

W swoim reformatorskim zapale, car Piotr I zmienił cały system monetarny Rosji na dziesiętny (o czym już wspominaliśmy) i ustanowił rubla jako główną jednostkę rozliczeniową. Zgodnie z decyzją Piotra I, srebrny rubel o wadze 28 gram miał się dzielić na 100 miedzianych kopiejek. Warto wspomnieć, że podobny system monetarny (oparty na srebrnym rublu i miedzianych kopiejkach), o pół wieku wcześniej próbował wprowadzić car Aleksy I. Jego reforma zakończyła się jednak niepowodzeniem (m.in. z powodu masowych fałszerstw).

W miarę rozrastania się Imperium Rosyjskiego, rozszerzał się również zasięg używania rubla jako środka płatniczego. Tę walutę musiała przyjąć m.in. ludność polska, która po rozbiorach dostała się pod berło rosyjskiego cara. Przez kolejne dekady, rubel utrzymywał swoją wagę w srebrnym kruszcu, ale pojawiały się również wyższe nominały monet „rublowych” (wykonane ze złota albo platyny). W XIX wieku podstawowy rubel (srebrny) posiadał niewielką domieszkę złota (1/16 swojej wagi). Rok 1885 przyniósł obniżenie zawartości złota w srebrnym rublu i powiązanie jego kursu z notowaniami franka francuskiego. W kontekście kruszcowych rubli warto dodać, że już od panowania Katarzyny Wielkiej w carskiej Rosji emitowano banknoty wymienne na monety z kruszcu. Niektóre takie banknoty emitowane u schyłku panowania carów, miały bardzo bogate oraz interesujące wzornictwo. Można się o tym przekonać, oglądając zamieszczony poniżej skan banknotu 500 rubli z początków ubiegłego wieku.

Warto wiedzieć, że system monety kruszcowej na terytorium Rosji utrzymał się do wybuchu I wojny światowej. Począwszy od 1897 r. stosowano jednak system monety złotej, a nie srebrnej. Złote ruble zniknęły z obiegu w 1911 roku, a cały system monetarny zawalił się na wskutek hiperinflacji, która zaczęła ogarniać Rosję wraz z pogarszającą się sytuacją na froncie.

Rubel rosyjski

Zaprezentowany poniżej wykres potwierdza, że I wojna światowa przyniosła dramatyczny spadek wartości rubla. Po rewolucji lutowej, rząd Kiereńskiego emitował nowe banknoty, ale nie zdążył podjąć żadnych działań ograniczających inflację. Wraz z przejęciem władzy przez bolszewików, to oni zaczęli masowo drukować ruble. Monetarny chaos pogarszała równoległa emisja pieniądza przez monarchistów walczących z rządem bolszewickim podczas wojny domowej. W 1922 roku, bolszewicy wyemitowali tzw. drugiego rubla radzieckiego (wymienianego po kursie 1: 10 000) oraz nową jednostkę monetarną –  „czerwońca”. Ta druga waluta ze względu na pokrycie w złocie, miała być alternatywą dla potężnie zdewaluowanego rubla i wiarygodnym środkiem płatniczym podczas rozliczeń międzynarodowych. Wystarczy wspomnieć, że na progu pierwszej wojny światowej za 1 dolara USA płacono około 8 rubli. Analogiczny kurs 1 USD z 1923 r. wynosił już 2,4 miliona rubli. Dlatego kontrahenci Rosji Radzieckiej nie chcieli rozliczeń w rublu.

Początek 1923 r. przyniósł kolejną denominację i wprowadzenie tzw. trzeciego rubla radzieckiego. Dopiero kolejna reforma monetarna z 1924 roku, którą przeprowadzono już za rządów Stalina, położyła kres hiperinflacji i wprowadziła względny porządek monetarny. Nowy (czwarty) rubel radziecki miał wartość 50 000 rubli z poprzedniej emisji i równocześnie został powiązany z czerwońcem (10 rubli = 1 czerwoniec). Ta druga jednostka monetarna, przetrwała do kolejnej reformy z 1947 r.

Reformę monetarną z 1947 r. przeprowadzono, mimo że podczas II wojny światowej sowiecki rubel bardzo mocno nie stracił na wartości względem dolara (patrz poniższy wykres). Celem reformy przeprowadzonej w 1947 roku, było usunięcie dużej liczby banknotów z obiegu. Wraz z wprowadzeniem nowych banknotów, ustalono zasady wymiany (de facto częściowej konfiskaty), które dotknęły posiadaczy większych oszczędności. Kolejna zmiana walutowa (skutkująca m.in. denominacją) miała miejsce w 1961 r. Wtedy po raz kolejny wprowadzono nowe banknoty. Jeden z nich (100 RUB) został przedstawiony poniżej.

 Rubel rosyjski

Reforma monetarna z 1961 r. (zwana chruszczowowską), umocniła rubla względem dolara amerykańskiego. Pomimo rozpadu systemu z Bretton Woods i kłopotów gospodarczych ZSRR, władzom tego kraju aż do początku lat 90 – tych udawało się utrzymywać względnie stały kurs USD/RUB (patrz poniższy wykres).

W warunkach gospodarczego i politycznego chaosu związanego z upadkiem Związku Radzieckiego, Michaił Gorbaczow zdecydował się na przeprowadzenie kolejnej reformy systemu monetarnego. Wymiana rubli przeprowadzona na początku 1991 roku, miała charakter częściowej konfiskaty i skutkowała spadkiem podaży pieniądza w obiegu.

Rzeczywistość gospodarcza i polityczna wkrótce potem wymusiła wprowadzenie zupełnie nowej waluty, jaką był tak zwany pierwszy rubel rosyjski. Nowy rubel zastąpił rubla sowieckiego w stosunku 1:1 i otrzymał międzynarodowe oznaczenie RUR. Warto zwrócić uwagę, że reforma monetarna z 1993 r. po raz kolejny miała charakter częściowej konfiskaty, gdyż wprowadzono liczne ograniczenia dotyczące wymiany rubli radzieckich na nowe ruble rosyjskie. Najbardziej pozytywnym aspektem reformy z 1993 r. było wprowadzenie do obiegu monet i banknotów (patrz poniżej), które nie przywoływały już skojarzeń z czasami Związku Radzieckiego. Wbrew oczekiwaniom władz, reforma walutowa z 1993 r. nie wzmocniła rubla (patrz poniższy wykres). Dodatkowym problemem była panika ludności związana z częściową konfiskatą pieniędzy podczas wakacji. Fatalna organizacja reformy z 1993 r. negatywnie wpływa na ocenę „czasów jelcynowskich” przez wielu starszych Rosjan.

Wymień RUBle w kantorze internetowym

Wyślij RUBle transferem walutowym

Trzeba wspomnieć, że kolejna reforma monetarna (z 1998 r.) również jest negatywnie wspominana przez Rosjan. Mieszkańcy Rosji kojarzą bowiem kolejną wymianę pieniędzy (rozpoczętą 1 stycznia 1998 r.) z kryzysem finansowym, który miał miejsce kilka miesięcy później (w sierpniu 1998 r.). Warto wspomnieć, że ostatnia reforma monetarna w Rosji wiązała się z „obcięciem” trzech zer na banknotach, odpowiednią korektą wszelkich cen, depozytów, zobowiązań oraz płac, wprowadzeniem nowych monet, a także zmianą międzynarodowego symbolu rubla (z RUR na RUB). Co ciekawe, Centralny Bank Rosji wykorzystał poprzednie wzory banknotów, na których zmieniono tylko nominał. Banknoty wyemitowane w 1995 r. wyglądały bardzo podobnie jak obecne (z wyłączeniem nominału). Seria z 1993 r. (patrz przykładowy banknot poniżej) znajdowała się w obiegu bardzo krótko.

Rubel rosyjski

Reformę monetarną z 1998 r. rosyjski rząd rozpoczął, gdy udało się ustabilizować kurs rubla względem dolara (nawet 5560 RUB za 1 USD w 1997 r.) i zahamować inflację (sięgającą 840% w 1993 r. i 215% w 1994 r.). Niestety wkrótce po rozpoczęciu stopniowej wymiany banknotów, ceny znów zaczęły szybko rosnąć i pojawiła się mocna presja na spadek wartości rubla. Przyczyną tych zjawisk był rosyjski kryzys finansowy wywołany m.in. utrzymywaniem stałego kursu rubla na nieracjonalnym poziomie, złą sytuacją budżetową kraju i wcześniejszymi zawirowaniami gospodarczymi w Azji Południowo – Wschodniej.

Na wskutek kryzysu finansowego z 1998 roku, rosyjski rząd przejściowo przestał spłacać swoje zadłużenie zagraniczne i upłynnił kurs walutowy. Skutki uwolnienia kursu rubla są dobrze widoczne na poniższym wykresie. Trzeba zwrócić uwagę, że dzięki spadkowi wartości RUB względem dolara amerykańskiego oraz innych walut, wzrastający eksport dość szybko wyprowadził Rosję z gospodarczej zapaści. Lata 2000 – 2008 to okres szybkiego wzrostu gospodarczego kraju (stymulowanego przez ceny surowców) i luźnej polityki monetarnej Centralnego Banku Rosji. Rosyjski bank centralny dzięki szybkiemu zwiększaniu podaży pieniądza, chciał zatrzymać aprecjację rubla (niekorzystną dla inwestorów).

Rosyjski rubel podobnie jak cała gospodarka, zaskakująco szybko poradził sobie ze skutkami pierwszej fali kryzysu finansowego. Recesja w Rosji była głęboka (skutkująca spadkiem PKB o 8% w 2009 r.), ale dość krótkotrwała. Po zawirowaniach z 2009 roku, rosyjski rubel powrócił do wartości, którą notowano w połowie minionej dekady (około 30 RUB za 1 USD). Dodatnie tempo wzrostu rosyjskiego PKB (+4,5%) odnotowano już w 2010 r.

 Rubel rosyjski

Znacznie gorsze czasy dla rubla miały nadejść w połowie bieżącej dekady (patrz powyższy wykres). Drastyczny spadek wartości rosyjskiej waluty, wbrew pozorom miał nie tylko przyczyny polityczne. W kontekście deprecjacji rubla najczęściej mówi się o skutkach konfliktu z Ukrainą i sankcji, które uderzyły w rosyjską gospodarkę. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że osłabienie rubla miało również związek ze spadkiem cen ropy naftowej.

Ze względu na duży udział „czarnego złota” w eksporcie (ok. 45%), rosyjska waluta wykazuje dużą zależność od cen ropy naftowej. Ta zależność jest bardzo dobrze widoczna na poniższym wykresie. Informacje zaprezentowane poniżej wskazują, że spadek notowań ropy naftowej (patrz pomarańczowa linia) dodatkowo osłabił rosyjską walutę. W połowie 2014 r. za jednego dolara USA trzeba było zapłacić około 34 ruble. W najbardziej kryzysowym okresie (styczeń – luty 2016 r.), 1 USD kosztował ponad 75 RUB. Spadek wartości rubla był szybki i bolesny dla Rosjan (m.in. tych posiadających zobowiązania rozliczane w dolarze amerykańskim). Mieszkańcy Rosji odczuli także wzrost inflacji spowodowany podwyżką cen importowanych towarów (2013 r. – inflacja 6,5%, 2014 r. – 11,4%, 2015 r. – 12,9%). Obecnie inflacja w Rosji wróciła już do względnie niskiego poziomu, a kurs USD/RUB ustabilizował się w przedziale 55 – 60 (patrz wykres warstwowy poniżej).

Rubel rosyjski

Emitent, wartość emisji i zasięg obowiązywania rubla rosyjskiego

W naszym historycznym opisie, kilkakrotnie pojawiły się wzmianki o Centralnym Banku Rosji. Ta instytucja jest spadkobiercą rosyjskich tradycji bankowości centralnej, które sięgają jeszcze 1860 roku. W momencie jego utworzenia przez cara Piotra III, centralny bank Imperium Rosyjskiego był wzorowany na Banku Anglii. Prawdziwa rewolucja nastąpiła wraz z przejęciem władzy przez bolszewików, którzy uczynili bank centralny (tzw. Gosbank) narzędziem swojej polityki gospodarczej i jedynym bankiem w ZSRR. Wraz z upadkiem Związku Radzieckiego, uchwalono nowe przepisy regulujące status banku centralnego (1990 r.). Zgodnie z konstytucją Federacji Rosyjskiej, Centralny Bank Rosji jest niezależnym podmiotem, który ma za zadanie przede wszystkim ochronę wartości rubla. Warto zwrócić uwagę na tę kwestię, bo dla większości banków centralnych, nadrzędnym celem jest utrzymanie stabilnego poziomu cen.

Inne priorytety Centralnego Banku Rosji to wspieranie rozwoju gospodarczego i umacnianie rosyjskiego systemu bankowego. CBR oprócz prowadzenia polityki monetarnej, zajmuje się również kontrolą emisji pieniądza, zbieraniem informacji gospodarczych, nadzorem nad systemem bankowym i płatniczym oraz zarządzaniem rezerwami walutowymi. Na czele CBR stoi prezes oraz zarząd. Mimo formalnej niezależności Centralnego Banku Rosji, trzeba brać pod uwagę specyfikę rosyjskiego systemu politycznego. Prezes CBR cały czas jest poddawany naciskom ze strony Kremla, a jego niezależność zmniejszyła się po przejęciu władzy przez ekipę Putina.

Na przejrzystej stronie Centralnego Banku Rosji można znaleźć m.in. ciekawe dane o podaży pieniądza. Obliczenia CBR wskazują, że w lipcu 2017 r. agregat pieniężny M3 dla rubla miał wartość 52,132 bln RUB (ok. 3,2 bln zł). Analogiczny wynik dotyczący polskiego złotego to 1,3 bln zł (lipiec 2017 r.). Przy porównywaniu tych wyników uwzględniających m.in. wartość gotówki oraz depozytów bankowych, warto pamiętać o różnicy w rozmiarze polskiej i rosyjskiej gospodarki. Według obliczeń Banku Światowego, nominalny produkt krajowy brutto (PKB) Rosji w 2016 r. wyniósł 1283 mld USD. Był to 12 największy wynik na świecie. Pod względem wielkości PKB w 2016 roku, Polska uplasowała się na 23 miejscu z wynikiem 470 mld USD. Można uznać, że różnica w wielkości podaży pieniądza M3 dla Polski i Rosji jest mniej więcej proporcjonalna do rozmiaru gospodarek obydwu krajów.

Na uwagę zasługuje również zasięg obowiązywania rubla jako oficjalnego środka płatniczego. Ta kwestia jest ciekawa, gdyż rosyjskie ruble znajdziemy również na spornym Krymie, który de facto znajduje się pod kontrolą Rosji, ale przez większość krajów jest uznawany za część ukraińskiego terytorium. Rubla jako swoją jednostkę monetarną, przyjęły również dwie zbuntowane prorosyjskie republiki ze wschodniej Ukrainy (ługańska i doniecka). Warto także pamiętać, że rubla rosyjskiego używają dwie separatystyczne republiki z Gruzji (Abchazja oraz Osetia Południowa). W 2005 r. rubla rosyjskiego jako swoją walutę miała przyjąć Białoruś, ale ten projekt stworzenia unii walutowej ostatecznie został porzucony.

Polityka monetarna emitenta, banku Rosji

Już wcześniej wspomnieliśmy, że Centralny Bank Rosji musi prowadzić swoją politykę monetarną w trudnych warunkach. Oprócz nacisków z Kremla oraz imperialnej polityki Rosji skutkującej m.in. sankcjami gospodarczymi, problemem jest uzależnienie tego kraju od cen węglowodorów (gazu i ropy naftowej). Mimo tak trudnych okoliczności, CBR może się pochwalić sukcesem, jakim było obniżenie inflacji do akceptowalnego poziomu 4,00%. Ten poziom stanowi również długookresowy cen inflacyjny dla Rosji (patrz poniższy wykres).

Dane Centralnego Banku Rosji wskazują, że w najbardziej kryzysowym okresie (przełom 2014 r. i 2015 r.), stopa rosyjskiej inflacji zaczęła się już zbliżać do poziomu 20%. Późniejszy spadek inflacji był związany z umocnieniem się rubla względem głównych walut i spadkiem realnych dochodów ludności hamującym wzrost cen. W tym kontekście warto pamiętać, że 2015 r. upłynął pod znakiem recesji w rosyjskiej gospodarce (patrz drugi poniższy wykres). Spadek PKB w ujęciu rocznym wówczas przekraczał nawet 3%. Trzeba też nadmienić, że w ramach walki z inflacją i obrony kursu rubla, CBR pod koniec 2014 r. podniósł swoją główną stopę procentową do poziomu 17% (patrz trzeci poniższy wykres). Ta ekstremalnie wysoka stopa procentowa, później spadała w miarę stabilizowania się dynamiki cen. Obecnie (tzn. na początku września 2017 r.), główna stopa procentowa CBR wynosi 9,00%.

Prognozy CBR zakładają utrzymanie inflacji na poziomie 4,00% oraz spadek dynamiki wzrostu PKB w 2018 r. i późniejsze ożywienie gospodarcze (patrz poniższe wykresy). Takie prognozy wydają się jednak obciążone dużą dozą niepewności, gdyż rosyjska gospodarka może mocno zareagować na spadki cen ropy naftowej albo kolejne napięcia polityczne. Warto również zdawać sobie sprawę, że niskie notowania rubla są korzystne dla eksporterów i całej rosyjskiej gospodarki, która dochodzi do siebie po recesji. Istnieje zatem spore prawdopodobieństwo, że rosyjskie władze monetarne będą chciały przez dłuższy czas utrzymywać jeszcze niższy od obecnego kurs krajowej waluty i podejmą środki zapobiegające jej aprecjacji. Taki scenariusz w kwietniu 2017 r. zasugerował sam Władimir Putin.

Wymień RUBle w kantorze internetowym

Wyślij RUBle transferem walutowym

Rubel rosyjski

Rubel rosyjski

Rubel rosyjski

Specyfika i znaczenie Rubla na rynku FOREX

W ramach kolejnego rozdziału, jak zwykle prezentujemy znaczenie analizowanej waluty na międzynarodowym rynku FOREX. Poniższa tabela przedstawia udział rubla, złotego i najważniejszych walut w obrotach FOREX-u (oszacowany przez Bank Rozrachunków Międzynarodowych – BIS). Dane BIS jednoznacznie wskazują, że w skali międzynarodowej rubel jest ważniejszą walutą niż polski złoty. Ta sytuacja wynika z wielkości rosyjskiej gospodarki oraz znaczenia Rosji jako eksportera węglowodorów. Według danych Banku Rozrachunków Międzynarodowych, rosyjski rubel przez kolejne lata cechował się następującym udziałem w rynku walutowym:

  • 2001 rok – 0,3% (19 miejsce)
  • 2004 rok – 0,6% (17 miejsce)
  • 2007 rok – 0,7% (18 miejsce)
  • 2010 rok – 0,9% (16 miejsce)
  • 2013 rok – 1,6% (12 miejsce)
  • 2016 rok – 1,1% (17 miejsce)

Analogiczne wyniki dla złotego przedstawiają się następująco:

  • 2001 rok – 0,5% (18 miejsce)
  • 2004 rok – 0,4% (19 miejsce)
  • 2007 rok – 0,8% (17 miejsce)
  • 2010 rok – 0,8% (18 miejsce)
  • 2013 rok – 0,7% (22 miejsce)
  • 2016 rok – 0,7% (22 miejsce)

Rublowi oczywiście brakuje bardzo dużo do wiodących walut międzynarodowych (patrz poniższa tabela). Pozycja RUB na pewno byłaby mocniejsza, gdyby ta waluta cechowała się większą stabilnością kursową, a bank centralny został uwolniony od nacisków politycznych. W obecnych warunkach istnieje prawdopodobieństwo, że waluty niektórych rozwijających się krajów (np. rupia indyjska albo brazylijski real), wkrótce wyprzedzą rubla pod względem znaczenia na FOREX-ie. Dane BIS sugerują, że pozycji rosyjskiej waluty mocno zaszkodziły kursowe zawirowania z lat 2014 – 2015 (patrz poniższa tabela i pierwsza powyższa lista).

Znaczenie RUB i PLN na rynku FOREX (2001 r. – 2016 r.)
Waluta

2001 r. 2004 r. 2007 r. 2010 r. 2013 r. 2016 r.
Wartościowy udział danej waluty w obrotach FOREX-u
Dolar amerykański (USD) 90% 88% 86% 85% 87% 88%
Euro (EUR) 38% 37% 37% 39% 33% 31%
Jen (JPY) 24% 21% 17% 19% 23% 22%
Funt brytyjski (GBP) 13% 16% 15% 13% 12% 13%
Dolar australijski (AUD) 4% 6% 7% 8% 9% 7%
Dolar kanadyjski (CAD) 4% 4% 4% 5% 5% 5%
Frank szwajcarski (CHF) 6% 6% 7% 6% 5% 5%
Juan renminbi (CNY) 0% 0% 0% 1% 2% 4%
Korona szwedzka (SEK) 2% 2% 3% 2% 2% 2%
Peso meksykańskie (MXN) 1% 1% 1% 1% 3% 2%
Rubel rosyjski (RUB) 0% 1% 1% 1% 2% 1%
Złoty (PLN) 0% 0% 1% 1% 1% 1%
Źródło: opracowanie Rubel.com.pl na podstawie danych Banku Rozrachunków Międzynarodowych (raport Triennial Central Bank Survey z 2016 r.)

Notowania waluty rosyjskiej oraz jej zmienność

Na jednym z poprzednich wykresów, prezentowaliśmy długookresowe zmiany wartości rubla względem dolara amerykańskiego. Tym razem warto obejrzeć wykres, który bardziej interesuje polskich przedsiębiorców posiadających kontakty handlowe w Rosji. Dla takich firm ważny jest kurs PLN/RUB. Na poniższym wykresie możemy bardzo dobrze zobaczyć, jak duża była skala ostatniego osłabienia rubla, które rozpoczęło się pod koniec 2014 r. i miało swój szczytowy punkt na początku 2016 r. W momencie najbardziej krytycznym dla rosyjskiej waluty, za jednego złotego trzeba było zapłacić około 20 rubli. Przed kursowym kryzysem, kurs PLN/RUB oscylował na poziomie 10 – 12 (patrz poniższy wykres).

Warto zwrócić uwagę, że po swoim umocnieniu, które trwało około rok (od początku 2016 r. do początku 2017 r.), rubel znów zaczął tracić na wartości względem złotego. Zachowanie rosyjskiej waluty w połączeniu z ryzykiem politycznym, powinno skłonić polskie firmy handlujące na wschodzie do stosowania instrumentów ograniczających ryzyko kursowe (np. kontraktów terminowych albo opcji).

Rubel rosyjski

Ciekawostki dotyczące Rubla

W ramach ostatniej części opisu waluty, prezentujemy ciekawe fakty, które są powiązane z daną jednostką monetarną. Takich ciekawostek nie może zabraknąć również w przypadku waluty naszego największego sąsiada. Warto wiedzieć, że:

  • Rubel to druga najstarsza waluta świata, która do tej pory znajduje się w obiegu. Palma pierwszeństwa przypada funtowi brytyjskiemu.
  • Na przełomie XIX i XX wieku rosyjski rubel był jedną z najstabilniejszych walut na świecie. Notowaniom ówczesnego rubla nie zaszkodziła nawet przegrana wojna rosyjsko – japońska i rewolucja z 1905 r.
  • Nazwa radzieckich czerwońców wywodzi się od polskiej monety (czerwonego złotego). Wbrew nazwie, czerwone złote były wykonane wyłącznie ze złotego kruszcu.
  • Ze względu na problemy z akceptacją złotych czerwońców w Europie Zachodniej, bolszewicy zaczęli masowo wybijać złote ruble, korzystając z przedrewolucyjnych matryc. Bolszewickie fałszywki posiadały wizerunek cara Mikołaja II, który został zamordowany kilka lat wcześniej i odpowiednio zmienioną datę wybicia (1898 r. lub 1911 r.).
  • W ramach reformy monetarnej z 1993 roku, najpierw planowano wymianę radzieckich rubli tylko do równowartości 35 USD na osobę. Na wskutek protestów, ówczesne władze Rosji podniosły ten limit do 100 USD na osobę.

Wymień RUBle w kantorze internetowym

Wyślij RUBle transferem walutowym


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *